Viyana Sigorta Grubu’nun 12 ülkede 12 bin kişiyle gerçekleştirdiği araştırma, bireylerin günlük hayatta karşılaştıkları riskleri büyük ölçüde hafife aldığını ortaya koydu. Türkiye’de katılımcılar ciddi hastalık risklerini araştırma ortalamasına göre daha gerçekçi değerlendirse de her 10 kişiden 4’ü bu riskleri olduğundan düşük görüyor.
Viyana Sigorta Grubu (VIG), bireylerin günlük risklere ilişkin tahminleri ile bu risklerin istatistiksel gerçekleşme olasılıkları arasındaki farkı ölçen “Risk Okuryazarlığı Endeksi”nin sonuçlarını açıkladı. VIG adına Gallup International tarafından yürütülen araştırma, risk algısı ile gerçeklik arasında önemli farklılıklar bulunduğunu gösterdi.
Türkiye’nin de aralarında bulunduğu 12 Avrupa ülkesinde gerçekleştirilen araştırmada sağlık, kazalar, konut hırsızlığı ve çevrim içi dolandırıcılık gibi alanlardaki 10 günlük risk incelendi. Katılımcılar, ortalama olarak bu risklerin ikisinden daha azının gerçekleşme olasılığını doğruya yakın tahmin edebildi. Risk kategorileri arasında farklılıklar görülse de araştırmaya katılan ülkelerin tamamında risk okuryazarlığının düşük düzeyde kaldığı belirlendi.
Türkiye’de ciddi hastalık risklerine ilişkin algı daha gerçekçi
Araştırmanın en dikkat çekici bulgularından biri, ciddi sağlık risklerinin yaygın biçimde hafife alınması oldu. Ülkeler genelinde her 10 katılımcıdan 6’sı kanser, kalp krizi veya felç görülme sıklığını olduğundan düşük tahmin etti.
Avusturya’da bu oran her 10 kişiden 7’sine ulaşırken Türkiye’de her 10 kişiden 4’ü düzeyinde kaldı. Bu sonuç, Türkiye’deki katılımcıların söz konusu riskleri araştırma ortalamasına göre daha gerçekçi değerlendirdiğini ortaya koydu.
Hastaneye yatış gerektiren ciddi hastalıkların görülme sıklığı da önemli ölçüde hafife alındı. Avusturya’da her 10 katılımcıdan 9’u bu riski olduğundan düşük değerlendirirken Almanya, Litvanya ve Romanya’da da yüksek oranlarda benzer yanılgılar görüldü.
Çalışma yeteneğinin uzun süreli kaybına yol açabilecek sağlık sorunlarında ise ülkeler genelinde her 10 katılımcıdan 8’i riski hafife aldı. Ayrıca 12 ülkenin tamamında katılımcıların yarısından fazlası, ihtiyaç duyulan muayene veya tedaviye erişimde yaşanabilecek güçlükleri olduğundan düşük tahmin etti.
Ev kazaları ve çevrim içi dolandırıcılıkta da algı farkı var
Araştırmaya göre katılımcıların yaklaşık dörtte üçü, evde ve boş zaman etkinliklerinde meydana gelen kazaların sıklığını hafife alıyor. Trafik kazalarında da katılımcıların yarısından fazlası, gerçekleşme olasılığını istatistiklerin gösterdiğinden düşük değerlendiriyor.
Çevrim içi dolandırıcılık da yanlış değerlendirilen riskler arasında yer alıyor. Katılımcıların yarısından fazlası bu olayların görülme sıklığını olduğundan düşük tahmin ederken Çek Cumhuriyeti, Macaristan ve Avusturya’da bu oran dörtte üçün üzerine çıkıyor.
Araştırma, risk farkındalığının tek başına finansal korumaya dönüşmediğine de işaret ediyor. İncelenen ülkelerin tamamında ve tüm risk kategorilerinde, finansal koruma için ödeme yapma isteğinin mevcut sigorta teminatı düzeyinin üzerinde olduğu görülüyor.
Eğitim ve önleme çalışmalarına yön verecek
VIG CEO’su Hartwig Löger, risk okuryazarlığının grubun sürdürülebilirlik programının bir parçası olduğunu belirtti. Löger, yeni endeks sayesinde eğitim ve önleme çalışmalarının bilgi ve algı eksikliklerine daha doğrudan odaklanabileceğini, risk okuryazarlığının zaman içindeki gelişiminin de izlenebileceğini ifade etti.
VIG, risklerin gerçekçi biçimde değerlendirilmesini, önleyici adımlar atılmasının ve uygun finansal korumanın sağlanmasının temel koşullarından biri olarak görüyor.
2026 Risk Okuryazarlığı Araştırması, Haziran–Ağustos 2026 döneminde Avusturya, Bulgaristan, Hırvatistan, Çek Cumhuriyeti, Almanya, Macaristan, Litvanya, Polonya, Romanya, Sırbistan, Slovakya ve Türkiye’de gerçekleştirildi. Araştırmaya 18–65 yaş aralığında toplam 12 bin kişi katıldı. Katılımcıların risk tahminleri, Eurostat ve OECD verileri dâhil olmak üzere ilgili ülkelerin resmî istatistikleriyle karşılaştırıldı.

